Cách tính toán dấu chân carbon của doanh nghiệp cho SME

Trần Quang Đan
Cách tính toán dấu chân carbon của doanh nghiệp giúp SME Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn ESG, nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm chi phí vận hành.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch theo các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG), việc đo lường và quản lý tác động môi trường không còn là một lựa chọn, mà là một yêu cầu chiến lược.
Đối với các Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ (SME) tại Việt Nam, đặc biệt là các đơn vị tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, cách tính toán dấu chân carbon của doanh nghiệp đã trở thành một chỉ số hiệu quả hoạt động (KPI) quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, khả năng tiếp cận vốn và chi phí vận hành.
Bài viết này nằm trong chuỗi Toàn tập về Phát triển Bền vững cho Doanh nghiệp SME Việt Nam, cung cấp một Hướng dẫn Thực thi chi tiết, giúp các SME có thể chuyển đổi dữ liệu môi trường thành thông tin quản trị có giá trị.
Quy chuẩn quốc tế: Phân loại nguồn phát thải theo GHG Protocol
Trước khi thực hiện cách tính toán dấu chân carbon của doanh nghiệp, các SME cần nắm rõ cách phân loại nguồn phát thải theo Greenhouse Gas (GHG) Protocol - tiêu chuẩn được công nhận rộng rãi nhất trên toàn cầu.
Phát thải trực tiếp
-
Nguồn gốc: Các hoạt động đốt cháy nhiên liệu, vận hành phương tiện thuộc sở hữu doanh nghiệp, quy trình sản xuất, rò rỉ môi chất lạnh.
-
Mức độ kiểm soát: Cao, có thể can thiệp trực tiếp để giảm phát thải.
Phát thải gián tiếp từ năng lượng mua vào
-
Nguồn gốc: Điện, hơi nước, nhiệt hoặc làm mát mua từ bên ngoài.
-
Mức độ kiểm soát: Trung bình, có thể tối ưu thông qua tiết kiệm năng lượng hoặc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.
Phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị
-
Nguồn gốc: Vận chuyển, xử lý rác thải, công tác, di chuyển nhân viên, nguyên vật liệu đầu vào, vòng đời sản phẩm.
-
Mức độ kiểm soát: Thấp, phức tạp nhất để đo lường nhưng thường chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Lộ trình 5 bước: Hướng dẫn thực thi cách tính toán dấu chân carbon của doanh nghiệp
Đây là quy trình chuẩn để SME triển khai việc kiểm kê khí nhà kính một cách bài bản.

5 Bước cơ bản
Bước 1: Xác định ranh giới & phạm vi báo cáo
-
Chọn cơ sở, nhà máy, văn phòng cần tính toán.
-
Xác định Scope (nên bắt đầu với Scope 1 & 2).
Bước 2: Thu thập dữ liệu hoạt động
-
Ví dụ: Lượng nhiên liệu tiêu thụ, kWh điện sử dụng, rác thải phát sinh, km di chuyển.
-
Dữ liệu cần có đơn vị đo lường rõ ràng.
Bước 3: Lựa chọn & áp dụng hệ số phát thải
-
Tham khảo IPCC, EPA, IEA hoặc Bộ TN&MT Việt Nam.
Bước 4: Thực hiện phép tính & tổng hợp dữ liệu
-
Công thức cơ bản: Lượng phát thải (kg CO₂e) = Dữ liệu hoạt động × Hệ số phát thải
Bước 5: Lập báo cáo, thẩm định & xây dựng lộ trình giảm thiểu
-
Tùy chọn: thuê đơn vị thứ ba thẩm định để tăng minh bạch.
-
Xác định "điểm nóng" phát thải và thiết kế kế hoạch giảm thiểu.
Bộ công cụ thực chiến cho SME Việt Nam
Để dễ dàng áp dụng, doanh nghiệp có thể sử dụng bảng mẫu sau:
Hạng Mục Phát Thải | Phạm Vi | Đơn Vị Thu Thập | Nguồn Dữ Liệu |
---|---|---|---|
Tiêu thụ Xăng/Diesel (Xe công ty) | Scope 1 | Lít | Hóa đơn, nhật ký xe |
Gas cho bếp ăn công nghiệp | Scope 1 | Kg | Hóa đơn mua gas |
Nạp gas điều hòa công nghiệp | Scope 1 | Kg | Biên bản bảo trì, sửa chữa |
Tiêu thụ Điện | Scope 2 | kWh | Hóa đơn điện |
Kết Luận
Việc áp dụng cách tính toán dấu chân carbon của doanh nghiệp không chỉ giúp SME Việt Nam đáp ứng yêu cầu từ đối tác toàn cầu mà còn trực tiếp giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh. Với quy trình 5 bước và bộ công cụ thực tiễn, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng có thể bắt đầu hành trình này một cách hiệu quả.
Đây là một phần trong loạt bài Toàn tập về Phát triển Bền vững cho Doanh nghiệp SME Việt Nam - nơi cung cấp Hướng dẫn Thực thi thực tế, dễ áp dụng cho từng lĩnh vực.
Cùng cộng đồng
Đào tạo nhân viên về phát triển bền vững: Lợi thế cho SME
Đào tạo nhân viên về phát triển bền vững giúp SME biến nhận thức thành hành động, nâng cao hiệu suất và năng lực cạnh tranh dài hạn. Xem thêm

Giải pháp tiết kiệm năng lượng cho nhà xưởng: Hướng dẫn cho SME
Áp dụng giải pháp tiết kiệm năng lượng cho nhà xưởng giúp SME tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành với lộ trình thực thi rõ ràng. Xem thêm

Chuyển đổi bao bì nhựa sang vật liệu thân thiện cho SME
Chuyển đổi bao bì nhựa sang vật liệu thân thiện giúp SME giảm chi phí, nâng cao thương hiệu và bắt kịp xu hướng phát triển bền vững toàn cầu. Xem thêm

Xây dựng chuỗi cung ứng bền vững: Lợi thế sống còn cho SME
Trong thời kỳ bất ổn, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững giúp SME Việt Nam vừa quản trị rủi ro, vừa mở rộng cơ hội xuất khẩu. Xem thêm

Hướng dẫn giảm phát thải khí nhà kính cho doanh nghiệp SME
Hướng dẫn giảm phát thải khí nhà kính giúp SME vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao thương hiệu trong xu thế tăng trưởng xanh. Xem thêm

Các bước áp dụng ESG cho SME: Hướng dẫn tối ưu vận hành
Các bước áp dụng ESG cho SME là chìa khóa để doanh nghiệp vừa và nhỏ xây dựng nền tảng bền vững, giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh. Xem thêm

Hướng dẫn Thực thi: Chiến lược phát triển cho doanh nghiệp SME
Bài viết này cung cấp Hướng dẫn Thực thi toàn diện, giúp doanh nghiệp SME Việt Nam biến các mục tiêu phát triển bền vững từ lý thuyết thành kết quả đo lường được Xem thêm

Dệt may đầu tư 1,2 tỷ, tiết kiệm 680 triệu nhờ tái chế nước thải
Tiết kiệm chi phí vận hành nhờ tái chế đang trở thành giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp, vừa giảm gánh nặng tài chính vừa thúc đẩy phát triển bền vững. Xem thêm

Đầu tư 1,6 tỷ điện mặt trời,tiết kiệm 300 triệu, với vốn xanh
Làm thế nào để được cấp vốn xanh: Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ dự án và năng lực doanh nghiệp để tiếp cận vốn hiệu quả và bền vững. Xem thêm

Đầu tư 2,8 tỷ lò hơi sinh khối, thu 187 triệu từ tín chỉ carbon
Cơ hội từ thị trường tín chỉ carbon Việt Nam đang mở ra nguồn doanh thu mới cho doanh nghiệp: biến giảm phát thải thành lợi ích tài chính, rút ngắn hoàn vốn. Xem thêm

Dệt may đầu tư 1,2 tỷ hệ thống nước thải, tiết kiệm 400 triệu
Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp xanh đến từ việc tối ưu chi phí, mở rộng thị trường và tiếp cận vốn ưu đãi. Đây là hướng đi tất yếu cho SMEs. Xem thêm

Đầu tư văn hóa bền vững, SME tiết kiệm 240 triệu đồng/năm
Cách thu hút nhân tài bằng văn hóa bền vững không chỉ là chiến lược nhân sự, mà còn là giải pháp giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn. Xem thêm

Đầu tư 1,2 tỷ vào điện mặt trời: Doanh nghiệp tiết kiệm 300 triệu
Giảm chi phí sản xuất nhờ kinh tế xanh giúp doanh nghiệp tối ưu năng lượng, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao lợi thế cạnh tranh bền vững. Xem thêm

Đầu tư 150 triệu, tiết kiệm 45 triệu/năm từ điện mặt trời
Tính toán ROI khi đầu tư năng lượng xanh giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) Việt Nam đánh giá chính xác lợi ích tài chính từ năng lượng tái tạo. Xem thêm

Đầu tư 80 triệu, SME tiết kiệm 55 triệu chi phí vận hành/năm
Chi phí áp dụng ESG cho doanh nghiệp nhỏ không chỉ là khoản đầu tư, mà còn là đòn bẩy giúp tiết kiệm chi phí và tăng sức cạnh tranh. Xem thêm

Đang quan tâm
Xem thêm

Sathien Sathientham – Nhà sáng lập Tập đoàn Carabao
Có thể bạn biết
Xem tất cả