Giá tham chiếu là gì? Cách hiểu đúng để đầu tư hiệu quả

Trong đầu tư chứng khoán, giá tham chiếu là một khái niệm cơ bản, đóng vai trò trong việc xác định xu hướng và biên độ biến động giá để đầu tư hiệu quả.

1. Định nghĩa giá tham chiếu là gì?

Giá tham chiếu là mức giá cơ sở trong mỗi phiên giao dịch, dùng để so sánh biến động giá cổ phiếu và tính giới hạn dao động như giá trần và giá sàn.

Cách tính giá tham chiếu mỗi sàn có sự khác nhau: 

Tại sàn HOSE và HNX:

Giá tham chiếu được xác định dựa trên giá khớp lệnh cuối cùng trong phiên giao dịch gần nhất trước đó.

Tại sàn UPCoM:

Cách tính có phần khác biệt, khi giá tham chiếu được xác định bằng trung bình cộng của các mức giá khớp lệnh theo lô chẵn trong ngày giao dịch gần nhất.

Dù đều đóng vai trò là giá cơ sở trong phiên, nhưng mỗi sàn giao dịch lại có cách tính giá tham chiếu riêng.

2. Vai trò và ý nghĩa của giá tham chiếu

So sánh giá và xác định xu hướng thị trường 

Giá tham chiếu giúp nhà đầu tư nhận diện nhanh xu hướng biến động của cổ phiếu trong phiên.

Trên bảng giá điện tử, màu sắc hiển thị giúp nhà đầu tư nhận biết nhanh biến động cổ phiếu như sau:

Xanh lá: Giá hiện tại cao hơn giá tham chiếu → Cổ phiếu tăng.

Đỏ: Giá thấp hơn giá tham chiếu → Cổ phiếu giảm giá.

Vàng: Giá bằng giá tham chiếu → Giá không thay đổi.

Nhờ giá tham chiếu, nhà đầu tư dễ dàng đưa ra quyết định mua, bán hoặc giữ cổ phiếu, tùy theo xu hướng thị trường trong phiên.

3. Cơ sở xác định giá trần và giá sàn

Giá tham chiếu đóng vai trò là mốc để thiết lập biên độ dao động trong ngày giao dịch.

Giá trần = Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu × Biên độ %).

Giá sàn = Giá tham chiếu – (Giá tham chiếu × Biên độ %).

4. Ví dụ minh họa:

Cổ phiếu HPG chốt phiên ngày 17/6/2021 ở mức 51.400 đồng. Đây là giá tham chiếu của ngày hôm sau. Với biên độ dao động 7% trên sàn HOSE, ta có:

Giá trần: 54.998 đồng (~54.900 đồng làm tròn).

Giá sàn: 47.802 đồng (~47.850 đồng làm tròn).

5. Cách tính giá tham chiếu từng sàn 

Sàn HOSE (TP.HCM)

Giá tham chiếu thường được xác định là giá đóng cửa của phiên giao dịch gần nhất.

Tuy nhiên, trong những trường hợp đặc biệt như ngày không hưởng quyền hoặc khi có sự cố kỹ thuật, giá tham chiếu sẽ được điều chỉnh hoặc tính theo phương pháp thay thế đã được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phê duyệt.

Sàn HNX (Hà Nội)

Tương tự HOSE, sàn HNX cũng lấy giá tham chiếu dựa trên giá đóng cửa của phiên giao dịch liền trước, trừ khi có những trường hợp đặc biệt cần điều chỉnh.

Sàn UPCoM

Giá tham chiếu là giá bình quân gia quyền của các mức giá khớp lệnh lô chẵn trong phiên liền trước. Cách tính này phản ánh sát hơn mặt bằng giá giao dịch thực tế trên thị trường.

6. Ngày giao dịch không hưởng quyền

Trong các ngày không hưởng quyền (ví dụ: chia cổ tức, phát hành thêm), giá tham chiếu sẽ được điều chỉnh giảm tương ứng với giá trị quyền hoặc cổ tức để đảm bảo tính công bằng và phản ánh đúng giá trị thực của cổ phiếu.

Ví dụ: Nếu cổ phiếu được chia cổ tức 1.000 đồng, thì giá tham chiếu sẽ được điều chỉnh giảm 1.000 đồng so với giá đóng cửa phiên trước.

7. Trường hợp không xác định được giá đóng cửa

Nếu trong phiên giao dịch xảy ra sự cố khiến không có giá đóng cửa (ví dụ: sàn tạm ngừng hoạt động giữa phiên), các sở giao dịch có thể sử dụng giá khớp lệnh gần nhất trong ngày làm cơ sở xác định giá tham chiếu cho phiên sau. Tuy nhiên, điều này phải được sự đồng ý từ cơ quan quản lý.

Chẳng hạn, trong phiên 1/6/2021, HOSE gặp sự cố kỹ thuật và phải ngừng giao dịch vào buổi chiều.

Khi đó, giá khớp lệnh cuối cùng trong buổi sáng đã được lấy làm giá đóng cửa, từ đó làm căn cứ tính giá tham chiếu cho phiên tiếp theo.

8. Lưu ý quan trọng khi theo dõi giá tham chiếu

Không phải lúc nào giá tham chiếu cũng là giá đóng cửa, nhất là trong các ngày không hưởng quyền hoặc phiên có sự cố.

Hiểu đúng bản chất giá tham chiếu giúp nhà đầu tư tránh hiểu nhầm về xu hướng tăng/giảm của cổ phiếu.

Mỗi sàn có quy định riêng về cách xác định giá tham chiếu, vì vậy cần nắm kỹ nếu đang giao dịch trên nhiều sàn khác nhau.

Kết luận

Trong thế giới đầu tư chứng khoán, việc nắm vững khái niệm và cách xác định giá tham chiếu là điều kiện tiên quyết để nhà đầu tư phân tích chính xác xu hướng và đưa ra quyết định giao dịch đúng đắn.

Đây không chỉ là một con số hiển thị trên bảng điện tử, mà là nền tảng để xác định giá trần, giá sàn cũng như để hiểu rõ diễn biến của thị trường trong từng phiên.