Thị trường chứng khoán Việt Nam: Các quy định mới cần biết

Trên thị trường chứng khoán, bắt đầu từ ngày 5/5/2025, một loạt điều chỉnh quan trọng: đăng ký, lưu ký, bù trừ, thanh toán sẽ chính thức có hiệu lực.

Bắt đầu từ ngày 5/5/2025, một loạt điều chỉnh quan trọng liên quan đến đăng ký, lưu ký, bù trừ, thanh toán và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán sẽ chính thức có hiệu lực, theo Thông tư số 18/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính vừa ban hành.

Đây là động thái mới nhất nhằm hiện đại hóa hệ thống vận hành và tăng tính minh bạch trên thị trường tài chính Việt Nam.

Phân chia khu vực theo hệ thống thanh toán

Theo tiêu chí kỹ thuật trong thị trường chứng khoán 

Một điểm đáng chú ý trong thông tư lần này là việc thiết lập "khu vực thị trường" dựa trên các tiêu chí kỹ thuật: chu kỳ và phương thức thanh toán, cơ chế kiểm soát rủi ro và thành phần tham gia hệ thống. 

Ý nghĩa 

Việc phân vùng rõ ràng giúp đảm bảo hiệu quả xử lý giao dịch và tăng cường quản lý theo chuẩn mực quốc tế.

Chứng từ điện tử 

Về mặt pháp lý 

Thông tư mới cũng tạo điều kiện để các bên liên quan như thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khoản hay công ty phát hành có thể gửi và nhận tài liệu dưới dạng điện tử. 

Việc chính thức công nhận giá trị pháp lý của chứng từ điện tử trong các giao dịch chứng khoán đã mở ra một chương mới cho tiến trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính.

Theo Thông tư số 18/2025/TT-BTC vừa được Bộ Tài chính ban hành, các tài liệu điện tử được chính thức thừa nhận có giá trị pháp lý tương đương với văn bản giấy trong các giao dịch nghiệp vụ giữa Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) và các tổ chức liên quan, bao gồm thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khoản trực tiếp và các công ty đại chúng.

Ý nghĩa 

Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa thị trường chứng khoán, góp phần đơn giản hóa thủ tục, giảm thiểu chi phí hành chính

Đồng thời nâng cao tính linh hoạt và minh bạch trong toàn bộ hệ thống vận hành.

Trách nhiệm và đảm bảo quyền lợi nhà đầu tư

Nâng cao trách nhiệm và quyền lợi

Một điểm đáng chú ý trong Thông tư là việc quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của các thành viên thuộc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), đồng thời mở rộng cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. 

Theo đó, các tổ chức liên quan phải bảo đảm hồ sơ khách hàng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý, đồng thời thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ liên quan đến an toàn tài sản.

Với các nhà đầu tư đã thực hiện lưu ký chứng khoán, quyền hưởng cổ tức, quyền biểu quyết hay chuyển nhượng được thực hiện thông qua VSDC và thành viên lưu ký.

Ngược lại, nhà đầu tư chưa lưu ký vẫn có thể tiếp cận quyền lợi thông qua tổ chức phát hành hoặc đơn vị được ủy quyền.

Ý nghĩa

Cơ chế này góp phần nâng cao tính công bằng và hiệu quả vận hành của thị trường.

Cập nhật quy trình lưu ký chứng khoán

Thông tư 18 cũng cụ thể hóa các bước trong quy trình lưu ký, bao gồm mở tài khoản, ký gửi, rút chuyển chứng khoán, cũng như các hoạt động phong tỏa hoặc giải tỏa tài sản.

Tất cả các giao dịch đều phải được thực hiện sau khi thông tin về chủ sở hữu được xác thực trên hệ thống, đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong quản lý dữ liệu.

Mọi giao dịch chỉ được thực hiện sau khi thông tin người sở hữu được xác thực hoàn chỉnh trên hệ thống, nhằm tăng cường bảo mật và hạn chế sai sót.

Siết chặt công bố thông tin trên thị trường

Bên cạnh hoạt động vận hành, Thông tư 18/2025/TT-BTC cũng sửa đổi nhiều điểm trong Thông tư 96/2020/TT-BTC về công bố thông tin.

Theo đó, nếu một tổ chức nước ngoài không hoàn tất nghĩa vụ thanh toán khi mua cổ phiếu, công ty chứng khoán có liên quan phải công bố thông tin trong vòng 24 giờ trên các kênh chính thức của UBCKNN, Sở Giao dịch Chứng khoán và trang web của công ty.

Ngoài ra, các giao dịch của người nội bộ và bên liên quan phải được thông báo trước ít nhất ba ngày làm việc.

Nếu công ty chứng khoán liên quan đến người nội bộ thực hiện giao dịch với giá trị vượt 50 triệu đồng/ngày hoặc 200 triệu đồng/tháng, công ty phải báo cáo và công bố thông tin trong vòng một ngày làm việc sau khi hoàn tất.

Việc ban hành Thông tư 18/2025/TT-BTC cho thấy quyết tâm cải cách toàn diện của Bộ Tài chính nhằm hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy sự phát triển minh bạch, hiệu quả của thị trường chứng khoán.

Những điều chỉnh mới không chỉ góp phần chuẩn hóa hoạt động vận hành theo hướng hiện đại, mà còn giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thị trường tài chính Việt Nam phát triển ổn định và bền vững trong thời gian tới.