Mua khi giá giảm: Xu hướng giúp ngăn chặn sự sụp đổ của thị trường chứng khoán

Trong những thời điểm tưởng chừng thị trường sụp đổ vì tin xấu, một nhóm nhà đầu tư ít được chú ý lại đóng vai trò ngày càng lớn trong việc giữ cho thị trường không trượt dài thêm – nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Chứng khoán Mỹ đã phục hồi đáng kể tính đến đầu tháng 5. Chỉ số S&P 500 quay lại mốc một tháng trước, bất chấp cú sốc giảm 12% chỉ trong bốn phiên giao dịch sau tuyên bố áp thuế mới của Tổng thống Donald Trump. 

Một phần nguyên nhân là do chính quyền Mỹ tạm ngừng thực thi một số chính sách thuế.

Tuy nhiên, yếu tố đáng chú ý hơn là sự kiên cường của nhóm nhà đầu tư cá nhân.

Thay vì rút lui như thường thấy trong quá khứ, họ đã rót thêm 5 tỷ USD vào thị trường chỉ trong ngày đầu tiên sau thông báo của ông Trump.

Trong những phiên tiếp theo, bất chấp đà lao dốc của thị trường, dòng vốn từ các nhà đầu tư cá nhân vẫn tiếp tục được rót mạnh, đặc biệt vào nhóm cổ phiếu công nghệ lớn như Amazon, Nvidia cùng các quỹ ETF đại diện cho toàn bộ thị trường.

Khác xa với hình ảnh bị đánh giá là “thiếu bản lĩnh” trong quá khứ, giới đầu tư nhỏ lẻ ngày nay đang nổi lên như lực lượng tiên phong dám xuống tiền giữa lúc thị trường chao đảo, qua đó góp phần tái định hình bức tranh của phố Wall.

Khái niệm “buy the dip" (mua vào khi giá giảm) ngày càng trở nên phổ biến trên các diễn đàn đầu tư như r/WallStreetBets của Reddit.

Trong khi các tổ chức đầu tư thường bị giới hạn bởi hệ thống quản trị rủi ro, phải cắt lỗ khi thị trường đi xuống, thì nhà đầu tư nhỏ lẻ lại sẵn sàng giữ vững vị thế và thậm chí bổ sung thêm vốn.

Tất nhiên, hành vi này không hoàn toàn mới. Nhiều người đã quen với nguyên tắc cân bằng danh mục theo tỷ lệ cổ phiếu - trái phiếu, như tỷ lệ 60/40. 

Khi cổ phiếu giảm mạnh, tỷ trọng thay đổi, buộc nhà đầu tư phải mua vào để khôi phục cấu trúc danh mục.

Ngoài ra, hiệu ứng tâm lý như “disposition effect”- xu hướng bán tài sản có lãi và giữ lại những khoản lỗ - cũng khiến nhiều người có xu hướng giữ lại các cổ phiếu đang giảm thay vì bán tháo.

Tuy nhiên, những yếu tố truyền thống này không đủ để lý giải cho sự trỗi dậy của làn sóng mua vào trong các đợt giảm mạnh gần đây.

Niềm tin thị trường sẽ sớm phục hồi sau mỗi đợt biến động đang ngày càng ăn sâu vào tâm lý của nhiều nhà đầu tư cá nhân. 

Lý thuyết tài chính cho rằng khi giá cổ phiếu giảm sâu, hoặc là do nền tảng doanh nghiệp yếu đi, hoặc là do tâm lý lo ngại nhất thời.

Trong kịch bản thứ hai, những người sẵn sàng bơm tiền vào thị trường sẽ được tưởng thưởng bằng mức sinh lời cao hơn – vì họ đang cung cấp thanh khoản vào thời điểm rủi ro nhất.

Một yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy làn sóng "bắt đáy" đến từ sự phát triển mạnh mẽ của các ứng dụng giao dịch tức thời như Robinhood hay eToro.

Nhờ thiết kế thân thiện với người dùng và khả năng xử lý lệnh nhanh chóng, những nền tảng này đã nhanh chóng thu hút hàng triệu nhà đầu tư cá nhân gia nhập thị trường chỉ trong thời gian ngắn. 

Tính đến nay, Robinhood đang quản lý tài sản lên tới 180 tỷ USD, tăng vọt so với con số 14 tỷ USD năm 2019.

Đáng chú ý, độ tuổi trung bình của người dùng Robinhood trẻ hơn khoảng 15 năm so với các nhà đầu tư tại những tổ chức truyền thống. 

Song song đó, nhóm nhà đầu tư siêu giàu, tuy không chiếm số lượng lớn, lại đang đóng vai trò như những “bệ đỡ thầm lặng”, sẵn sàng tung tiền mua vào mỗi khi thị trường rơi vào trạng thái hoảng loạn, góp phần duy trì sự ổn định cho toàn hệ thống.

Nghiên cứu của Xavier Gabaix (Đại học Harvard) cho thấy: những người sở hữu tài sản dưới 30 triệu USD thường rút tiền khi thị trường đi xuống, còn nhóm trên 30 triệu lại có xu hướng bơm tiền vào đúng thời điểm đó. 

Tức là, tầng lớp siêu giàu ngày nay cũng hành xử giống như các nhà đầu tư nhỏ lẻ – mua vào khi người khác lo sợ.

Theo The Economist