Cán cân công nghệ đảo chiều?

Bức tranh thương mại tháng 4 cho thấy sự suy giảm sâu của nhóm điện thoại và linh kiện – một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, trong khi nhóm máy vi tính và sản phẩm điện tử tiếp tục duy trì đà tăng mạnh mẽ ở cả hai chiều xuất và nhập khẩu.

Cụ thể, giá trị xuất khẩu điện thoại và linh kiện trong tháng 4 chỉ đạt 3,76 tỷ USD, giảm đến 22% so với tháng 3, mức giảm sâu nhất trong các nhóm hàng chủ lực. 

Tính chung 4 tháng đầu năm, nhóm này mang về 17,8 tỷ USD, giảm 1,9% so với cùng kỳ năm ngoái, tức giảm khoảng 337 triệu USD.

Trong khi đó, máy vi tính và các sản phẩm điện tử tiếp tục là điểm sáng. Xuất khẩu nhóm hàng này trong tháng 4 đạt 8,15 tỷ USD, nâng tổng kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm lên 29,26 tỷ USD - tăng 36,2% so với cùng kỳ năm 2024, tương ứng tăng thêm gần 7,8 tỷ USD. 

Với tỷ trọng chiếm đến 21% trong tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước, nhóm hàng này đang đóng vai trò trụ cột trong tăng trưởng thương mại của Việt Nam giữa bối cảnh nhiều ngành hàng khác đang chững lại.

Động lực chính thúc đẩy tăng trưởng nhóm hàng điện tử đến từ nhu cầu ổn định tại các thị trường trọng điểm. Hoa Kỳ dẫn đầu với kim ngạch nhập từ Việt Nam đạt 10,71 tỷ USD, tăng gần 58% so với cùng kỳ.

Các thị trường khác như Trung Quốc, EU, Hồng Kông hay Hàn Quốc đều ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu từ 6,6% đến hơn 42%.

Không chỉ xuất khẩu, nhập khẩu máy vi tính và linh kiện cũng tăng mạnh, đạt 42,88 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm - tăng hơn 35% so với cùng kỳ, tương đương tăng thêm 11,2 tỷ USD. Riêng tháng 4, nhập khẩu nhóm hàng này đạt 11,24 tỷ USD, giảm nhẹ 2,2% so với tháng trước.

Đáng chú ý, nhập khẩu của khối doanh nghiệp trong nước tăng đột biến đến 86,8%, đạt 5,31 tỷ USD. Khối doanh nghiệp FDI cũng ghi nhận mức tăng 31,1%, đạt 37,57 tỷ USD.

Trong đó, 4 thị trường chính cung ứng máy tính và linh kiện cho Việt Nam chiếm đến 81% tổng giá trị nhập khẩu của nhóm hàng này, gồm: Trung Quốc (14,38 tỷ USD, tăng 42,6%), Hàn Quốc (11,35 tỷ USD, tăng 23,1%), Đài Loan (6,27 tỷ USD, tăng 64,6%) và Nhật Bản (2,56 tỷ USD, giảm nhẹ 2,5%).

Ngược lại với đà tăng trên, điện thoại và linh kiện đang có dấu hiệu hụt hơi ở cả xuất và nhập khẩu.

Trong tháng 4, nhóm hàng này chỉ chiếm khoảng 9% trong tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước, với giá trị 3,42 tỷ USD – thấp hơn nhiều so với nhóm điện tử và máy vi tính.

Xét theo thị trường xuất khẩu, trong tháng 4, điện thoại và linh kiện Việt Nam chủ yếu được tiêu thụ tại Trung Quốc (3,55 tỷ USD, tăng 2,2%) và EU (2,61 tỷ USD, tăng 2,3%).

Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ giảm 9,6%, UAE giảm 8,5%, và Hàn Quốc giảm 11,6% – cho thấy sự điều chỉnh trong nhu cầu tiêu dùng ở một số thị trường lớn.

Tổng thể kim ngạch xuất khẩu tháng 4/2025 đạt 37,45 tỷ USD, giảm nhẹ 2,8% so với tháng trước, tương ứng giảm 1,06 tỷ USD.

Dù vậy, nhờ kết quả tích cực từ các tháng đầu năm, lũy kế 4 tháng, kim ngạch xuất khẩu vẫn đạt 140,34 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2024 – tức tăng thêm 16,12 tỷ USD.

Về phía nhập khẩu, tháng 4 ghi nhận mức tương đương tháng trước – đạt 36,87 tỷ USD. Tổng cộng 4 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu lên tới 136,55 tỷ USD, tăng 18,6% so với cùng kỳ, tương ứng tăng thêm 21,39 tỷ USD.

Sự trái chiều giữa nhóm điện thoại và điện tử không chỉ phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc cầu của thị trường toàn cầu, mà còn cho thấy mức độ thích ứng nhanh của các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao.

Trong ngắn hạn, đây sẽ là thách thức cho các ngành hàng có tính chu kỳ cao như điện thoại.

Tuy nhiên, về dài hạn, sự ổn định và tăng trưởng của nhóm hàng máy tính và điện tử đang mở ra triển vọng khả quan cho xuất khẩu công nghệ của Việt Nam.