Canada chịu tổn thất nặng nề vì thuế thép Mỹ

Chính sách mới về thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ tại Canada - quốc gia láng giềng và cũng là đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ.

Mỹ đột ngột tăng thuế nhập khẩu thép và nhôm từ Canada lên 50%, đẩy ngành công nghiệp của quốc gia láng giềng vào tình trạng nguy hiểm.

Động thái tăng gấp đôi thuế suất nhập khẩu thép và nhôm được ông Trump công bố tại một buổi gặp mặt công nhân ngành thép ở Pennsylvania, như một phần trong chiến lược bảo hộ sản xuất nội địa.

Cũng tại đây, ông khẳng định sẽ dựng “hàng rào thuế quan” xung quanh ngành công nghiệp kim loại của Mỹ. Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump tuyên bố mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 4/6.

Ngay lập tức, giới công nghiệp Canada lên tiếng cảnh báo. Bà Catherine Cobden - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất thép Canada (CSPA), cho rằng việc tăng thuế này không chỉ khiến chuỗi cung ứng thép hai nước bị đứt gãy mà còn đẩy ngành vào một cuộc khủng hoảng sâu sắc.

“Thuế 25% đã gây nhiều khó khăn, còn 50% là một thảm họa thực sự,” bà nhấn mạnh.

Canada hiện là nguồn cung lớn nhất về thép và nhôm cho Mỹ, chiếm khoảng 25% lượng thép và một nửa lượng nhôm mà Mỹ nhập khẩu trong năm 2023.

Ngành thép Canada có quy mô 15 tỷ đôla Canada (tương đương 11 tỷ USD), trực tiếp tuyển dụng 23.000 người và gián tiếp tạo thêm khoảng 100.000 việc làm.

Không chỉ vậy, tuyên bố tăng thuế còn kèm theo yêu cầu gây tranh cãi: ông Trump đòi Canada đóng góp 61 tỷ USD để tham gia hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome”, trừ khi Canada đồng ý trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ.

Đáp trả tuyên bố này, người phát ngôn Chính phủ Canada khẳng định lập trường kiên quyết của Thủ tướng Mark Carney rằng Canada là một quốc gia độc lập và có chủ quyền “và điều đó sẽ không thay đổi”.

Thủ tướng Carney, người vừa nhậm chức không lâu, đã tới Washington vào đầu tháng 5 với kỳ vọng cải thiện quan hệ song phương sau các rạn nứt do chính sách thuế trước đó của ông Trump.

Hai bên từng đề cập khả năng đàm phán lại Thỏa thuận Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), vốn thay thế cho NAFTA, được ký trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và dự kiến sẽ được rà soát trong năm tới.

Tuy nhiên, với hành động đơn phương mới đây của Mỹ, nhiều ý kiến tại Canada cho rằng thiện chí đàm phán đang bị đẩy vào bế tắc.

Bà Cobden đánh giá rằng mức thuế mới này “gần như đóng cửa hoàn toàn” thị trường Mỹ đối với thép Canada, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng và khó khắc phục.

Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại quốc tế Dominic LeBlanc khẳng định chính phủ sẽ kiên quyết bảo vệ quyền lợi người lao động và cộng đồng trong nước.

Trên mạng xã hội X, ông nhấn mạnh Canada sẽ quyết tâm đấu tranh để đạt được một thỏa thuận kinh tế và an ninh công bằng hơn với Mỹ.

Ở cấp địa phương, các thủ hiến bang và tỉnh trưởng Canada đã tổ chức cuộc họp ngày 2/6 tại tỉnh Saskatchewan nhằm bàn bạc giải pháp giảm sự phụ thuộc vào nền kinh tế Mỹ.

Họ đồng thuận về việc cần nhanh chóng thúc đẩy đa dạng hóa thương mại và tìm kiếm các thị trường thay thế bền vững hơn.

Liên hiệp Công nhân nghề thép (USW) tại Canada cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc. Ông Marty Warren - Giám đốc quốc gia USW - khẳng định đây không còn là vấn đề thương mại đơn thuần mà là “một cuộc tấn công trực diện” vào nền sản xuất và người lao động Canada.

Hiệp hội Nhôm Canada hiện đang chờ nhận các tài liệu pháp lý cụ thể trước khi đưa ra đánh giá chính thức, nhưng nhiều chuyên gia cảnh báo ngành nhôm cũng sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ.

Trước áp lực này, Ottawa không đứng yên. Chính phủ Canada tuyên bố sẽ có biện pháp đối ứng tương xứng.

Trong tháng 3, nước này đã áp đặt các mức thuế đáp trả trị giá 12,6 tỷ đôla Canada đối với thép, 3 tỷ đôla với nhôm, cùng 14,2 tỷ đôla hàng hóa khác nhập khẩu từ Mỹ.

Tuy nhiên, giữa tháng 4, một số biện pháp trả đũa đã được lặng lẽ điều chỉnh để giảm tác động lên các doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt trong ngành ô tô.

Dù vậy, sự leo thang căng thẳng hiện tại có thể khiến các biện pháp trả đũa quay trở lại mạnh mẽ hơn.

Trong bối cảnh chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ đang bước vào giai đoạn cao trào, giới chức Canada sẽ phải tính toán kỹ lưỡng để tránh làm tổn hại sâu thêm mối quan hệ vốn đang mong manh giữa hai nền kinh tế lớn nhất khu vực Bắc Mỹ.