AI "kéo" lượng khí thải của 4 ông lớn công nghệ tăng vọt

Theo báo cáo mới nhất của Liên Hợp Quốc, bốn tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới gồm Amazon, Microsoft, Meta và Alphabet đã ghi nhận mức gia tăng khí thải carbon lên đến 2,5 lần trong giai đoạn 2020- 2023. 

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do việc mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và sự phát triển của các trung tâm dữ liệu tiêu tốn năng lượng cao.

AI và trung tâm dữ liệu thúc đẩy khí thải tăng vọt

Trong ba năm qua, ITU đã tiến hành giám sát lượng khí nhà kính phát sinh trong phạm vi 1 và 2 từ 200 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Phạm vi 1 bao gồm phát thải trực tiếp từ hoạt động của doanh nghiệp, trong khi phạm vi 2 là phát thải gián tiếp từ nguồn cung cấp năng lượng như điện, hệ thống sưởi và làm lạnh.

Trong báo cáo, tổ chức này nhấn mạnh rằng lượng phát thải của các "ông lớn" công nghệ đã tăng trung bình 150%.

Amazon là doanh nghiệp có tốc độ gia tăng phát thải nhanh nhất, đạt mức 182%.

Microsoft theo sau với mức tăng 155%, Meta ghi nhận 145% và Alphabet là công ty mẹ của Google tăng 138%.

Mức tăng đột biến này phản ánh thực tế là việc triển khai các mô hình AI bao gồm các công nghệ học sâu, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và các dịch vụ AI đám mây, đang kéo theo nhu cầu tính toán khổng lồ.

Để đáp ứng khối lượng xử lý đó, các trung tâm dữ liệu được mở rộng nhanh chóng, nhưng đồng thời cũng trở thành những "máy phát thải" khí CO2 ở quy mô lớn.

Cụ thể, theo phân tích từ Financial Times, riêng lượng khí CO2 trong phạm vi chủ yếu bắt nguồn từ tiêu thụ điện của Microsoft đã tăng từ 4,3 triệu tấn vào năm 2020 lên gần 10 triệu tấn vào năm 2024.

Trước thực trạng này, công ty đã tăng cường việc mua tín chỉ carbon nhằm tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải âm vào năm 2030.

Tín chỉ carbon là một công cụ cho phép các công ty bù đắp lượng phát thải của mình bằng cách mua quyền phát thải từ các doanh nghiệp sử dụng nguồn năng lượng sạch hơn. 

Ví dụ, một nhà máy điện than ở Illinois có thể mua tín chỉ từ một nhà máy điện mặt trời ở Texas để trung hòa lượng CO2 mà họ thải ra.

Nhờ áp dụng chiến lược mua tín chỉ carbon, Microsoft đã giảm đáng kể lượng phát thải ròng.

Năm 2020, sau khi bù trừ, mức phát thải còn lại của hãng là 456.000 tấn CO2 và đến năm 2024, con số này tiếp tục giảm xuống chỉ còn 259.000 tấn.

Big Tech tìm hướng đi mới: Năng lượng tái tạo và công nghệ làm mát

Trước cảnh báo từ ITU, các tập đoàn công nghệ bắt đầu hành động. Meta cho biết đang tập trung giảm khí thải, tiết kiệm năng lượng và nước tại các trung tâm dữ liệu.

Công ty cũng đã ký hợp đồng mua điện hạt nhân, nguồn năng lượng sạch, ổn định và bền vững.

Amazon cũng chọn con đường tương tự khi đầu tư mạnh vào điện hạt nhân như một giải pháp dài hạn nhằm loại bỏ phát thải.

Ngoài ra, gã khổng lồ thương mại điện tử này còn đẩy mạnh triển khai các dự án năng lượng tái tạo để từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Microsoft, bên cạnh việc sử dụng tín chỉ carbon, đang thử nghiệm các giải pháp tiết kiệm năng lượng cấp tiến.

Năm qua, Microsoft đã tăng gấp đôi mức tiết kiệm điện và thử nghiệm làm mát bằng chất lỏng ở cấp độ chip, thay cho hệ thống truyền thống. Giải pháp này nhằm cắt giảm điện năng tiêu thụ tại các trung tâm dữ liệu.

Tham vọng phát thải thấp: Nhiều mục tiêu, ít hành động thực chất?

Mặc dù nhiều công ty đã công bố mục tiêu cắt giảm hoặc trung hòa khí thải carbon, ITU cảnh báo rằng phần lớn những kế hoạch này vẫn chỉ dừng lại ở cam kết trên giấy.

Một nghiên cứu do ITU dẫn lại cho thấy 20 hệ thống AI lớn nhất hiện nay phát thải khoảng 102,6 triệu tấn CO2 mỗi năm, tương đương mức phát thải hàng năm của một quốc gia tầm trung.

Một nghiên cứu khác được ITU trích dẫn cho thấy 20 hệ thống AI lớn nhất hiện thải ra khoảng 102,6 triệu tấn CO2 mỗi năm, ngang mức phát thải của một quốc gia tầm trung.

Báo cáo cũng đặt vấn đề: liệu các công ty công nghệ, đặc biệt là những "người khổng lồ" trong làn sóng AI, có thể cân bằng giữa tăng trưởng công nghệ và nghĩa vụ môi trường?