Nga đối diện sức ép chính sách lãi suất giữa lúc tăng trưởng chững lại

Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) sắp bước vào một cuộc họp chính sách quan trọng vào ngày 6/6, trong bối cảnh nền kinh tế nội địa đang có dấu hiệu giảm tốc rõ rệt và lạm phát có xu hướng hạ nhiệt.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Liệu CBR có nên giữ nguyên mức lãi suất cơ bản ở mức cao như hiện tại hay bắt đầu chu kỳ nới lỏng nhằm giảm bớt áp lực lên nền kinh tế?

Từ tháng 10 năm ngoái, CBR đã duy trì lãi suất cơ bản ở mức 21% để kiểm soát đà tăng giá cả.

Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất cao kéo dài đang gây cản trở lớn cho hoạt động đầu tư và sản xuất, đặc biệt là trong bối cảnh động lực tăng trưởng chính, chi tiêu cho quốc phòng, dường như đã không còn tạo ra sức bật như trước.

Bộ trưởng Kinh tế Maxim Reshetnikov gần đây lên tiếng cảnh báo về nguy cơ nền kinh tế tăng trưởng chậm lại đáng kể.

Ông nhấn mạnh rằng CBR nên tính đến yếu tố này trong quá trình xây dựng chính sách tiền tệ tới đây.

Theo ông Reshetnikov, lạm phát thời gian gần đây đã lùi về mức 3 - 4% tính theo cơ sở năm, và nhiều khả năng sẽ duy trì xu hướng giảm trong tháng 5.

Ông kỳ vọng các nhà hoạch định chính sách tiền tệ cần tính đến thực tế đó khi đưa ra quyết định tiếp theo.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nga đã cho thấy dấu hiệu hụt hơi trong quý đầu năm nay.

GDP quý 1/2025 chỉ tăng 1,4% so với cùng kỳ năm ngoái - thấp hơn đáng kể so với mức 4,5% trong quý cuối năm 2024 và 5,4% của quý 1 năm trước.

Con số này cũng thấp hơn mức dự báo ban đầu của các chuyên gia và giới chức là khoảng 1,7–1,8%.

Trong khi Bộ Kinh tế Nga vẫn kỳ vọng GDP năm nay có thể tăng trưởng 2,5%, thì CBR lại đưa ra dự báo thận trọng hơn, chỉ ở mức 1 - 2%.

Chênh lệch này cho thấy sự khác biệt trong góc nhìn giữa các cơ quan quản lý kinh tế về triển vọng tăng trưởng thực sự.

Ở khía cạnh doanh nghiệp, không ít tập đoàn lớn đã bắt đầu thu hẹp quy mô hoạt động.

Các dữ liệu do Reuters thu thập cho thấy một số tên tuổi như Rusal hay Gazpromneft đã giảm sản lượng hàng hóa, đặc biệt là kim loại và sản phẩm từ dầu mỏ, vận chuyển bằng đường sắt. Việc này cho thấy nhu cầu tiêu thụ trong nước đang suy yếu.

Đây cũng là dấu hiệu cho thấy hoạt động của khu vực sản xuất đang rơi vào giai đoạn khó khăn.

Cùng lúc đó, hàng loạt doanh nghiệp công nghiệp đang chịu áp lực từ mức lãi suất cao kéo dài.

Việc tiếp cận vốn trở nên đắt đỏ khiến nhiều công ty buộc phải xem xét lại kế hoạch đầu tư, thậm chí phải tạm dừng hoặc cắt giảm quy mô các dự án phát triển trong ngắn hạn.

Quan điểm về vấn đề này không chỉ đến từ các cơ quan kinh tế. Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng từng lên tiếng bày tỏ sự lo ngại.

Trong một tuyên bố đưa ra vào tháng 3, ông nhấn mạnh rằng việc duy trì chi phí vay vốn ở mức cao có thể làm tê liệt các hoạt động kinh tế, và kêu gọi các nhà điều hành chính sách cần tránh để nền kinh tế rơi vào trạng thái "đóng băng".

Việc CBR từng bất ngờ tăng lãi suất 3,5 điểm phần trăm vào tháng 8/2023,  không nằm trong lịch trình thông thường - cho thấy ngân hàng trung ương không ngại hành động mạnh tay nếu thấy cần thiết.

Tuy nhiên, động thái này cũng từng gây tranh cãi, sau khi ông Maxim Oreshkin - cố vấn kinh tế của Tổng thống – chỉ trích chính sách nới lỏng quá mức là nguyên nhân khiến đồng rúp suy yếu.

Ngoài ra, một yếu tố khác khiến việc điều hành lãi suất trở nên nhạy cảm là dự báo lạm phát cho năm 2025 vẫn được Bộ Kinh tế đặt ở mức 7,6%.

Dù ông Reshetnikov cho rằng đây là con số thực tế, nhưng nó cũng cho thấy áp lực lạm phát chưa thực sự biến mất. Việc hạ lãi suất quá sớm có thể khiến rủi ro giá cả tăng trở lại, điều mà CBR chắc chắn muốn tránh.

Cuộc họp sắp tới của CBR vì vậy được xem là phép thử lớn cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ tại Nga.

Họ buộc phải cân bằng giữa hai mục tiêu: duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh địa chính trị bất định và các lệnh cấm vận quốc tế vẫn đang hiện hữu. 

Với xung đột ở Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, mọi quyết sách kinh tế đều có thể để lại hệ quả sâu rộng.

CBR sẽ chọn cách hành xử thận trọng như thường lệ, hay sẽ dấn bước vào một chu kỳ điều chỉnh mới nhằm gỡ khó cho nền kinh tế? Tất cả đang hướng về ngày 6/6 để chờ câu trả lời.