Chính sách thuế của ông Trump tạm thời được khôi phục giữa tranh cãi pháp lý

Chính sách thuế đáp trả từng được chính quyền của cựu Tổng thống Donald Trump ban hành sẽ tiếp tục được duy trì trong lúc chính phủ tiến hành thủ tục kháng cáo.

Cục diện thuế quan thương mại tại Mỹ một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý sau quyết định mới đây của Tòa Phúc thẩm Liên bang.

Cụ thể, ngày 29/5, tòa phúc thẩm đã ra phán quyết tạm thời cho phép duy trì mức thuế quan mà chính quyền ông Trump từng áp dụng, bất chấp quyết định chặn áp dụng được Tòa án Thương mại Quốc tế đưa ra trước đó chỉ một ngày. 

Động thái này đồng nghĩa với việc, ít nhất trong giai đoạn hiện tại, các hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ nhiều quốc gia vẫn sẽ phải chịu các mức thuế từng gây tranh cãi trước đây.

Trước đó, hôm 28/5, Tòa án Thương mại Quốc tế - đặt trụ sở tại Manhattan - đã ra phán quyết cho rằng các sắc thuế đối ứng mà chính quyền ông Trump ban hành vượt quá quyền hạn của Tổng thống, khi trực tiếp can thiệp vào chính sách thương mại, một lĩnh vực được quy định là thuộc quyền lập pháp của Quốc hội Mỹ theo Hiến pháp.

Cơ quan này khẳng định quyền lực khẩn cấp của Tổng thống không thể được sử dụng để vô hiệu hóa vai trò của Quốc hội trong việc điều phối quan hệ thương mại với nước ngoài.

Theo phán quyết, các mức thuế từng được áp dụng trước đó cần phải tạm ngưng, bao gồm mức 30% đối với hàng hóa nhập từ Trung Quốc, 25% cho một số sản phẩm có xuất xứ từ Mexico và Canada, và thuế suất chung 10% với nhiều mặt hàng khác.

Ngay sau phán quyết của Tòa án Thương mại Quốc tế, phía chính quyền đã khẩn trương nộp đơn kháng cáo, đồng thời kêu gọi tòa phúc thẩm xem xét lại.

Kết quả là, chỉ sau chưa đầy 24 giờ, tòa phúc thẩm đã chấp thuận hoãn hiệu lực của phán quyết trước đó và yêu cầu các bên đệ trình lập luận bằng văn bản trong những tuần tới để tiếp tục quá trình xét xử.

Trong tuyên bố sau đó, ông Peter Navarro - người từng giữ vai trò cố vấn thương mại hàng đầu của ông Trump khẳng định rằng việc tòa phúc thẩm tạm dừng lệnh chặn không nằm ngoài dự liệu, đồng thời cho biết chính quyền đang theo đuổi nhiều phương án chiến lược khác để bảo vệ các chính sách thuế đã ban hành.

Theo ông Navarro, ngay cả khi phán quyết cuối cùng của tòa không nghiêng về phía chính quyền, vẫn còn những giải pháp khác về mặt pháp lý và hành chính để tiếp tục thực hiện chương trình thuế quan.

Theo ông, các biện pháp này được xem là cần thiết để giữ vững công ăn việc làm, các nhà máy sản xuất trong nước, cũng như ngăn chặn tình trạng chuyển giao tài sản và công nghệ Mỹ cho các đối tác nước ngoài.

Bên cạnh nỗ lực bảo vệ chính sách hiện hành, Nhà Trắng khi đó cũng đang tích cực thúc đẩy các cuộc đàm phán thương mại với nhiều quốc gia. Theo ông Kevin Hassett - cố vấn kinh tế thời Tổng thống Trump - một số thỏa thuận thương mại song phương đang trong giai đoạn hoàn tất và có thể được ký kết trong thời gian ngắn sắp tới.

Dù vậy, diễn biến trái chiều trong vòng chưa đầy một ngày giữa hai cấp tòa án lại làm dấy lên lo ngại về sự bất ổn trong định hướng kinh tế vĩ mô của Mỹ.

Một bên tòa án khẳng định Tổng thống không có quyền hành động đơn phương, trong khi bên còn lại cho phép duy trì sắc thuế trong lúc chờ xét xử tiếp theo. 

Các chuyên gia phân tích nhận định rằng những phán quyết trái ngược nhau từ hệ thống tư pháp có thể khiến môi trường đầu tư trở nên bất ổn, đồng thời làm lu mờ định hướng chiến lược mà chính phủ Mỹ đang muốn truyền tải tới các đối tác toàn cầu.

Hiện tại, chưa có thông tin chính xác về thời điểm quá trình kháng cáo sẽ kết thúc.

Dù vậy, điều rõ ràng là cuộc tranh chấp pháp lý lần này không chỉ dừng lại ở chuyện các mức thuế cụ thể, mà còn chạm đến vấn đề sâu xa hơn: ranh giới quyền lực của Tổng thống trong điều hành chính sách thương mại - một chủ đề ngày càng nhạy cảm trong bối cảnh sự phân quyền tại Washington trở nên phức tạp và dễ gây tranh cãi hơn bao giờ hết.