Nissan: Một thời hoàng kim đang tắt dần - Bài học nào cho doanh nghiệp thời biến động?

Từ biểu tượng toàn cầu của ngành công nghiệp ô tô, Nissan đang trượt dài trong khủng hoảng. Sự sa sút này không chỉ là câu chuyện nội bộ, mà là lời cảnh tỉnh cho bất kỳ doanh nghiệp nào chậm thích nghi giữa thời đại hậu toàn cầu hóa.

Từng được xem là biểu tượng đổi mới của ngành ô tô toàn cầu, Nissan giờ đây đang rơi vào giai đoạn khủng hoảng trầm trọng nhất kể từ khi thành lập. Từ vị thế dẫn đầu, hãng xe Nhật Bản đang chật vật tìm lối ra giữa vòng xoáy thua lỗ triền miên, định hướng chiến lược mờ nhạt và những bất đồng nội bộ âm ỉ kéo dài suốt nhiều năm qua.

Tài chính lao dốc: Đế chế chao đảo

Trong báo cáo tài chính gần đây, Nissan công bố khoản lỗ ròng hơn 4,5 tỷ USD – con số gây bất ngờ ngay cả với những nhà phân tích bi quan nhất. Điều đáng nói, giá trị thị trường của hãng đã giảm xuống mức chỉ còn khoảng 8,4 tỷ USD, thấp hơn lượng tiền mặt công ty nắm giữ. Tức là về lý thuyết, nhà đầu tư đang đánh giá toàn bộ giá trị vận hành của Nissan... âm.

Điều cay đắng hơn nữa: những ai đầu tư dài hạn vào cổ phiếu Nissan từ gần 50 năm trước tới nay, nếu vẫn nắm giữ, thì... vẫn lỗ.

Khủng hoảng quản trị kéo dài từ hậu Ghosn

Cuộc khủng hoảng tại Nissan không chỉ nằm ở các con số. Sau sự kiện cựu CEO Carlos Ghosn bị bắt giữ vào năm 2018, bộ máy lãnh đạo của hãng rơi vào tình trạng chia rẽ nghiêm trọng. Mối quan hệ giữa Nissan (Nhật Bản) và Renault (Pháp), từng được xem là biểu tượng hợp tác Đông – Tây,  trở nên căng thẳng và thiếu tin cậy.

Sự bất ổn ở thượng tầng, cùng với những lần cải tổ còn dang dở và tầm nhìn chiến lược thiếu nhất quán, đã khiến Nissan hụt hơi trong cuộc đua công nghệ giữa một ngành ô tô đang biến đổi chóng mặt. Khi đối thủ tăng tốc chuyển mình theo xu hướng điện hóa và số hóa, Nissan lại loay hoay với những bài toán nội bộ chưa lời giải.

Thất thế trong đường đua xe điện

Nissan từng tạo dấu ấn khi tung ra mẫu xe điện Leaf – một bước đi tiên phong trong ngành. Tuy nhiên, lợi thế đó đã không được phát huy thành công bền vững. Trong khi nhiều hãng xe khác đang tăng tốc mạnh mẽ với chiến lược rõ ràng và nguồn lực đầu tư bài bản vào công nghệ mới, Nissan lại thể hiện sự lạc nhịp và thiếu quyết đoán trong chuyển đổi.

Hãng xe từng tiên phong giờ đây đang đánh mất nhịp độ trước làn sóng đổi mới của toàn ngành. Thị trường Trung Quốc – trung tâm phát triển xe điện toàn cầu – là minh chứng rõ nét: năm 2024, hãng chỉ bán được hơn 12.000 xe điện và hybrid, chiếm chưa tới 0,1% thị phần.

Lệ thuộc vào Mỹ – canh bạc nhiều rủi ro

Một nửa doanh thu của Nissan đến từ thị trường Bắc Mỹ, trong khi thị trường nội địa Nhật Bản chỉ đóng góp chưa tới 20%. Điều này khiến hãng dễ tổn thương trước các biến động chính sách thương mại, đặc biệt nếu Mỹ thực hiện các biện pháp bảo hộ như tăng thuế nhập khẩu.

Sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất là chiến lược đầy rủi ro – đặc biệt trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ ngày càng mạnh mẽ và chuỗi cung ứng toàn cầu có dấu hiệu phân mảnh.

Cải tổ... trên giấy: Không lối thoát thật sự

Dù đã thay CEO, kế hoạch tái cấu trúc mới của Nissan vẫn bị cho là lặp lại tư duy cũ, thiếu đột phá. Sau ba lần cải tổ trong năm năm, kết quả vẫn mờ nhạt – cho thấy vấn đề nằm sâu ở tư duy chiến lược và cấu trúc quản trị cứng nhắc, không theo kịp thị trường.

Khi một biểu tượng toàn cầu hóa... quay đầu

Từng là gương mặt đại diện cho làn sóng toàn cầu hóa của Nhật Bản – nơi mô hình quản trị phương Tây gặp gỡ với kỹ luật Á Đông – Nissan giờ đây lại trở thành một trong những ví dụ rõ ràng nhất về sự thoái lui của chủ nghĩa toàn cầu trong ngành ô tô. Trong khi thế giới dịch chuyển về phía nội địa hóa sản xuất và bảo hộ thị trường, Nissan vẫn loay hoay tìm kiếm bản sắc giữa những mâu thuẫn chưa được giải quyết từ thời hậu Carlos Ghosn.

Trong khi Nissan vẫn đang loay hoay với cải tổ và mâu thuẫn nội bộ, các hãng xe Trung Quốc đã âm thầm vươn lên chiếm lĩnh thị phần, tận dụng lợi thế nội địa hóa và sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ từ chính phủ.

Câu hỏi đặt ra liệu: Giữa một thế giới đang tái định hình, có thương hiệu nào có thể miễn nhiễm với thất bại -kể cả những tên tuổi từng được xem là "bất bại" và đứng vững mãi trên đỉnh cao hay không? 

Từ câu chuyện của Nissan, bạn rút ra được những bài học gì? Chia sẻ cho mình biết nhé!