Thuế quan của ông Trump có thể làm chậm đà phát triển xe điện tại Mỹ

Chính sách áp thuế lên ô tô và linh kiện nhập khẩu do cựu Tổng thống Donald Trump đề xuất đang làm dấy lên lo ngại về tác động tiêu cực đối với ngành công nghiệp xe điện – lĩnh vực được xem là then chốt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Một trong những động thái gây tranh cãi nhất gần đây trên bàn cờ chính sách thương mại là đề xuất của cựu Tổng thống Donald Trump về việc áp thuế mạnh tay lên xe hơi và linh kiện nhập khẩu. 

Với mục tiêu thúc đẩy sản xuất nội địa, chính sách này lại đang làm dấy lên lo ngại về khả năng cản trở tiến trình phát triển xe điện - lĩnh vực đang được xem là trụ cột của cuộc chuyển đổi xanh tại Hoa Kỳ.

Ngành xe điện đối diện rủi ro đội giá

Điều dễ thấy đầu tiên là chi phí sản xuất sẽ tăng lên khi các linh kiện chủ chốt, đặc biệt là pin và vi mạch, bị áp thuế. Đây là những bộ phận mà các nhà sản xuất tại Mỹ vẫn còn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc.

Việc chi phí leo thang không chỉ đẩy giá xe điện lên cao mà còn có thể làm chậm kế hoạch mở rộng sản phẩm của nhiều hãng lớn, ngoại trừ một vài cái tên đã kịp xây dựng được chuỗi cung ứng nội địa tương đối vững chắc.

Không phải nhà sản xuất nào cũng bị ảnh hưởng như nhau. Tesla là ví dụ tiêu biểu cho việc tận dụng tốt lợi thế "sản xuất tại Mỹ", với phần lớn các dòng xe – đặc biệt là Model Y – được lắp ráp ngay tại California và Texas.

Dù vẫn sử dụng một phần linh kiện từ Mexico và Trung Quốc, tỷ lệ nội địa hóa cao giúp Tesla ít chịu tác động từ thuế quan hơn các đối thủ khác.

Tương tự, Volkswagen cũng đang hưởng lợi với mẫu ID.4 được sản xuất ở Tennessee và sử dụng pin lắp ráp tại Georgia.

Trong bối cảnh chi phí tăng cao đang trở thành bài toán nan giải cho toàn ngành, những mẫu xe mang tính "quốc nội" như thế này có thể chiếm ưu thế trong cuộc cạnh tranh mới.

Thách thức từ chuỗi cung ứng nguyên liệu

Mặc dù nước Mỹ đã khởi động các kế hoạch sản xuất pin và linh kiện xe điện trong nước, nhưng quá trình xây dựng một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh không thể diễn ra trong một sớm một chiều.

Trung Quốc hiện vẫn thống lĩnh chuỗi cung ứng các nguyên liệu chủ chốt để sản xuất pin xe điện, như graphite và đất hiếm. 

Đáng chú ý, quốc gia này đã bắt đầu siết chặt xuất khẩu những nguyên liệu này nhằm phản ứng với chính sách thuế quan từ phía Hoa Kỳ, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đứt gãy nguồn cung trong tương lai gần.

Điều đó khiến tương lai nguồn cung trở nên bấp bênh. Dù hiện tại thị trường vẫn còn một số lượng tồn kho nhất định, các chuyên gia dự báo đến cuối năm nay, nếu các lệnh hạn chế tiếp tục kéo dài, giá cả sẽ có biến động lớn và gây khó khăn cho các hãng xe điện vốn đang chạy đua hạ giá thành.

Lo ngại về sự tụt hậu công nghệ

Nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, một hệ lụy đáng quan ngại là nước Mỹ có thể đánh mất vị thế trong cuộc đua toàn cầu về xe điện.

Khi các hãng xe Trung Quốc, Hàn Quốc và châu Âu tăng tốc đầu tư vào xe điện với lợi thế chi phí, các nhà sản xuất Mỹ đối mặt nguy cơ chững lại nếu buộc phải quay về các dòng xe truyền thống để giữ lợi nhuận.

Ngoại trừ Tesla, hầu hết hãng xe Mỹ chưa có lãi từ xe điện, khiến họ dễ chùn bước khi chi phí tăng vì thuế.

Chi phí xã hội sẽ cao hơn tưởng tượng

Ngoài tác động trực tiếp lên ngành xe, chính sách thuế có thể dẫn đến những hậu quả dây chuyền khó lường: thiếu hụt linh kiện, gián đoạn sản xuất, tăng giá tiêu dùng và thậm chí là làm chậm đà phát triển hạ tầng trạm sạc – một yếu tố đang được coi là điểm nghẽn khiến người tiêu dùng Mỹ vẫn dè dặt với xe điện.

Thuế quan mới không chỉ tác động đến pin hay linh kiện cơ bản, mà còn ảnh hưởng đến thiết bị sạc và các bộ phận tinh vi như chip xử lý – những thành phần thiết yếu trong xe điện hiện đại.

So với xe chạy xăng, xe điện chịu tác động nặng nề hơn nhiều trước các đợt áp thuế này.

Cân bằng giữa bảo hộ và đổi mới

Câu hỏi đặt ra là liệu việc bảo vệ sản xuất nội địa bằng hàng rào thuế quan có thực sự giúp nước Mỹ bứt phá trong cuộc cách mạng công nghệ xanh, hay chỉ là bước lùi trong cuộc đua toàn cầu?

Như lời của John Bozzella – Chủ tịch Hiệp hội Đổi mới Ngành Ô tô – từng nhận định: "Ngành công nghiệp đang bị kéo căng giữa hai cực – một bên là chi phí khổng lồ do chính sách thuế, bên kia là áp lực không ngừng phải đổi mới."

Trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới chuyển đổi năng lượng, việc Mỹ có đi đúng hướng hay không sẽ phụ thuộc vào cách nước này cân bằng giữa chủ nghĩa bảo hộ và nhu cầu đầu tư dài hạn.

Theo New York Times